Oogland Film Productions
Oostelijke Handelskade 941
1019 BW Amsterdam
Nederland
T +31(0)20 6838728
E info@oogland.com
Nederlands English
PRODUCTIES

Het leven is Overal

Het leven is Overal

Film over leven en werk van de Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal.

83 jaar, een gezicht als een afgebladderde, bepiste muur, en jicht. Zo ligt Bohumil Hrabal in het begin van 1997 in een Praags ziekenhuis. Zelfs zijn dood lijkt een onderdeel van dat grote verhaal waar hij zijn leven lang aan heeft gesleuteld: de voor velen grootste Midden-Europese schrijver valt bij het voeren van de duiven van vijfhoog in de eeuwigheid. Zo kwam er een einde aan zijn verhaal, zoals hij het vaak had beschreven: ‘En het hield op met sneeuwen, er kwam een prachtige maan tevoorschijn, in alle vlokken van het landschap tikten gekleurde secondenwijertjes.’

Bohumil Hrabal is een schrijver die zowel cynisch, lyrisch en naïef kan zijn en die als geen ander zijn medemens, juist omdat hij er geen grote theorieën op loslaat, weet te doorgronden en hem of haar weet op te tillen uit de vaak grauwe werkelijkheid. Hij staat voor die zo typisch Midden-Europese traditie waarin de wereld op surrealistische en absurdistische wijze tegemoet wordt getreden, om haar zo te kunnen ondergaan en te overleven. Niet voor niets wordt het werk van Hrabal bevolkt door Nesciaans aandoende overlevingskunstenaars; zijn grondtoon is op een aanstekelijke manier melancholisch en je zou hem 'a-politiek' kunnen noemen, als hij zich in zijn proza niet instinctief teweer had gesteld tegen elk gezag en niet altijd de zijde van de onderdrukten had gekozen.

In Al te luide eenzaamheid bereikt die hoogst oorspronkelijke 'Hrabaleske' visie op de wereld zijn hoogtepunt, wanneer het banale en het verhevene samenvloeien in de figuur van Hanta, die met zijn poten door het riool waadt en met zijn hoofd in hemelse sferen verkeert. Deze kleine novelle was een belangrijke inspiratiebron voor eenieder die in die troosteloze jaren na de Praagse Lente wellicht dacht dat de omkering van alle waarden werkelijkheid was geworden. Met zijn fabulerende verteltrant en zijn van levenskracht en bier borrelende en bloezende proza verleende Hrabal het lelijke, miezerige en onrechtvaardige van het alledaagse leven in communistisch Tsjechoslowakije nog enigszins glans.

De novelle Al te luide eenzaamheid is een leidraad voor de film die een speurtocht wil zijn naar Hrabals wereld, zijn leven en werk en naar de, zoals hij het noemt, 'melancholie van de nooit eindigende creatie van de maatschappij in het hart van Europa'. Hrabals kracht zit 'm juist in de verbinding tussen het alledaagse en het verhevene, of zoals Milan Jankovic het in de film zegt: 'Zijn kunstenaarscredo was het laagste met het hoogste te verenigen.'

De film concentreert zich vooral op deze tegenstelling. Door tekstkeuze, keuze van protagonisten en het decor van Praag; tot zijn dood zetelde Hrabal, de treurige koning van de Praagse letteren, met voor zich een vorstelijk halfliterglas bier, in zijn favoriete Praagse kroegen, om er te luisteren naar het gegons van stemmen om hem heen.
Een zestal personen, allen persoonlijk bevriend geweest met Bohumil Hrabal en elk vertegenwoordiger van een ander aspect van Hrabals rijke en gecompliceerde persoonlijkheid, komt in de film aan het woord over diens leven en werk. Hierdoor komen verschillende kanten van Hrabal aan het licht.

Eén van Hrabals stamcafés is drie jaar na zijn dood het decor voor de bijeenkomst van Hrabals vrienden en kennissen. Hier worden herinneringen opgehaald, wordt gedronken en gefilosofeerd over zijn leven en zijn dood. En zingt Josef Cecil – een kroegvriend van Hrabal, die hem enkele keren een nieuwe harmonica schonk – zijn rauwe levensliederen.

"De makers van de documentaire hebben de absurdistische wereld van Hrabal op een schitterende manier tot leven gewekt. Ze zijn bij zijn buren langs geweest en hebben zijn vrienden geïnterviewd, die als personages in zijn boeken voorkomen en in levende lijve van de pagina's lijken te zijn gestapt. Bovendien zit de film vol schitterende archiefbeelden van Hrabal. De documentaire heeft dan ook iets van een verfilmd boek van Hrabal en kan zo in de boekenkast staan als een postuum verschenen deel van het verzameld werk. Voor een schrijversdocumentaire is dat een groot compliment."
(NRC Handelsblad, 25 november 2000)



« terug naar overzicht producties

Het leven is Overal
2000 – 16 mm – 55 min.
original language: Tsjechisch/Czech
Nederlands/English subtitles
regisseur: John Albert Jansen
scenario: John Albert Jansen
camera: Adri Schrover
productie: Viewpoint Productions
uitvoerend producent: Valťrie Schuit